โดนทวงหนี้โหด / ผิดกฎหมายแบบไหน? สิทธิของลูกหนี้ที่ควรรู้

เป็นหนี้ต้องจ่ายเป็นเรื่องที่ถูกต้อง — แต่ "วิธีทวงหนี้" ก็มีกฎหมายกำกับอยู่ เจ้าหนี้หรือบริษัทรับจ้างทวงหนี้จะทวงแบบไหนก็ได้ไม่ได้ บทความนี้สรุปว่าการทวงแบบไหนเข้าข่ายผิดกฎหมาย ลูกหนี้มีสิทธิอะไร ต้องทำอย่างไรเมื่อโดนทวงเกินเหตุ และถ้าหนี้ล้นจริงมีทางออกที่ถูกกฎหมายแบบไหนบ้าง

สรุปสั้น (อ่าน 15 วินาที)

• เป็นหนี้ต้องจ่าย — แต่เจ้าหนี้หรือบริษัทตามหนี้จะ "ทวงแบบไหนก็ได้" ไม่ได้ มีกฎหมายคุมอยู่ (พ.ร.บ.การทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558)
• การทวงที่ผิดกฎหมาย เช่น ประจานต่อคนอื่น ข่มขู่ ใช้วาจาหยาบคาย แอบอ้างเป็นศาลหรือตำรวจ ติดต่อนอกเวลาหรือถี่เกินที่กฎหมายกำหนด
• ลูกหนี้มีสิทธิและร้องเรียนได้ — เก็บหลักฐาน (อัดเสียง/แชต) แล้วร้องเรียนตามช่องทางที่กำหนด
• ถ้าปัญหาแท้จริงคือหนี้ล้นจนจ่ายไม่ไหว มีทางออกที่ถูกกฎหมาย (ปรับโครงสร้าง/รวมหนี้/คลินิกแก้หนี้) ดีกว่าหนีหรือกู้นอกระบบมาโปะ

การทวงหนี้แบบไหน "ผิดกฎหมาย"

ตาม พ.ร.บ.การทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 และประกาศที่เกี่ยวข้อง การทวงถามหนี้ต้องอยู่ในกรอบที่กฎหมายกำหนด ตัวอย่างการกระทำที่ "ห้าม":

• เปิดเผยหรือประจานความเป็นหนี้ต่อบุคคลอื่นที่ไม่เกี่ยวข้อง เช่น โทรไปบอกที่ทำงาน ญาติ หรือเพื่อนบ้าน ติดป้าย หรือส่งข้อความเปิดเผยให้คนอื่นเห็น
• ข่มขู่ ใช้ความรุนแรง หรือทำให้เสียชื่อเสียงและหวาดกลัว
• ใช้วาจาดูหมิ่นหรือหยาบคาย
• แอบอ้างเป็นศาล ทนายความ เจ้าหน้าที่รัฐ หรือหน่วยงานที่ไม่เป็นความจริง
• ติดต่อทวงถามนอกกรอบเวลาที่กฎหมายกำหนด — โดยทั่วไปวันจันทร์ถึงศุกร์ เวลา 08.00-20.00 น. และวันหยุดราชการ/วันหยุดประจำสัปดาห์ เวลา 08.00-18.00 น. หรือทวงถี่เกินกว่าที่กำหนด ซึ่งปัจจุบันติดต่อทวงถามได้ไม่เกิน 1 ครั้งต่อวัน (อ้างอิง พ.ร.บ.การทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 มาตรา 9 และประกาศคณะกรรมการกำกับการทวงถามหนี้)
• เรียกเก็บค่าธรรมเนียมหรือค่าทวงถามเกินกว่าที่กฎหมายอนุญาต (กฎหมายกำหนดเพดานไว้ และห้ามเรียกเก็บค่าทวงถามหากยอดหนี้ค้างชำระสะสมยังมีจำนวนน้อย)

สิทธิของลูกหนี้

• มีสิทธิได้รับการปฏิบัติอย่างเป็นธรรม ไม่ถูกข่มขู่หรือประจาน
• มีสิทธิขอข้อมูลหนี้ที่ชัดเจน (ยอดหนี้ ต้นเงิน ดอกเบี้ย และใครคือเจ้าหนี้ที่แท้จริง)
• มีสิทธิเจรจา ขอผ่อนผัน หรือขอปรับโครงสร้างหนี้
• มีสิทธิร้องเรียนเมื่อถูกทวงถามแบบผิดกฎหมาย

โดนทวงโหดทำยังไง (ขั้นปฏิบัติ)

1. ตั้งสติ อย่าเพิ่งโอนเงินเพราะกลัว โดยเฉพาะเมื่อถูกข่มขู่หรือมีคนอ้างเป็นเจ้าหน้าที่ (ระวังมิจฉาชีพปลอมเป็นคนตามหนี้)
2. เก็บหลักฐาน: บันทึกเสียงการโทร เก็บแชต ข้อความ ภาพ พร้อมวันเวลาและเบอร์ที่ติดต่อมา
3. ยืนยันว่าเป็นหนี้ของเราจริงไหม และเจ้าหนี้คือใคร (บางครั้งเป็นการทวงผิดคนหรือหนี้ที่ถูกขายต่อ)
4. ร้องเรียนตามช่องทางที่กำหนดพร้อมแนบหลักฐาน เช่น ที่ว่าการอำเภอ/ที่ทำการปกครองจังหวัด สถานีตำรวจในพื้นที่ คณะกรรมการกำกับการทวงถามหนี้ประจำจังหวัด หรือสายด่วนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง (เช่น ศูนย์คุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงิน ธปท. โทร. 1213 และศูนย์รับแจ้งการเงินนอกระบบ สศค. สายด่วน 1359)

ถ้าหนี้ "ล้นจริง" — ทางออกที่ถูกกฎหมาย

ถ้าต้นเหตุไม่ใช่แค่วิธีทวง แต่คือหนี้ที่เกินกำลังจ่าย การหนีหรือกู้นอกระบบมาโปะมักทำให้แย่ลง ทางที่ปลอดภัยกว่าคือเดินเข้าหาทางออกที่ถูกกฎหมาย:

• เจรจาขอปรับโครงสร้างหนี้กับเจ้าหนี้โดยตรง — วิธีปรับโครงสร้างหนี้
• รวมหนี้หลายก้อนให้เหลือก้อนเดียวที่จัดการง่ายขึ้น (เทียบเงื่อนไขก่อน) — สินเชื่อรวมหนี้, ปิดหนี้บัตร
• คลินิกแก้หนี้ — ช่องทางทางการสำหรับหนี้เสียบัตรและสินเชื่อบุคคล (เป็นช่องทางของรัฐ ไม่ใช่พันธมิตรการค้า) — คลินิกแก้หนี้คืออะไร
• ถ้าเป็นหนี้นอกระบบ มีแนวทางย้ายเข้าในระบบ — ย้ายหนี้นอกระบบ
• เกี่ยวข้อง: ติดบูโรแล้วยังกู้ได้ไหม — ความจริงเรื่องเครดิตบูโร

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ปิดท้าย (โทนรับผิดชอบ)

การเป็นหนี้ไม่ได้ทำให้เราหมดสิทธิที่จะถูกปฏิบัติอย่างเป็นธรรม รู้สิทธิของตัวเอง เก็บหลักฐานไว้เสมอ และถ้าหนี้ล้นจริงให้เดินเข้าหาทางออกที่ถูกกฎหมาย จะปลอดภัยกว่าการกลัวแล้วรีบโอน หรือกู้นอกระบบมาโปะ